Het vrijheidsideaal van het Onze Vader

Is een christen en een christelijke gemeenschap een probleem voor de multiculturele samenleving of juist een bouwsteen?

© copyright 2005, drs Gijs van den Brink

 

De VU filosoof Ad Verbrugge heeft gewezen op de desintegratie van onze samenleving. In het kader van de politieke oplossingen met betrekking tot het integreren van vluchtelingen en allochtonen, heeft hij gezegd: "Het is moeilijk integreren in een samenleving die zelf aan het desintegreren is". Deze desintegratie heeft volgens hem te maken met de wijze waarop de doorsnee westerse mens "vrijheid" ziet en beleeft.

"Vrijheid" is "doen waar je zin in hebt". Deze invulling van het begrip vrijheid zal vroeg of laat leiden tot ondermijning van de samenleving. ‘Samen leven' staat namelijk vaak lijnrecht tegenover ‘doen waar je zelf zin hebt'. Hiertegenover stelt Verbrugge een andere opvatting van het begrip ‘vrijheid', wat neerkomt op het nastreven van idealen, zoals bijvoorbeeld het bevorderen van een goede samenleving.

Deze kenschetsing van ‘vrijheid' riep bij mij de vraag op welk vrijheidsideaal wij als christenen eigenlijk hebben. En daaraan gekoppeld natuurlijk direct de vraag: is een christelijke gemeenschap of een gelovige man of vrouw nu een probleem voor de samenleving of juist een bouwsteen?
Het "Onze Vader" is een van de meest bekende gedeelten uit de bijbel is. Het is tevens het hart van de boodschap van Jezus Christus. Een ieder die dit gebed serieus en gemeend bidt heeft een bepaalde levensvisie. Hoe ziet deze eruit en wat zijn de vruchten ervan?

1. Jezus Christus als voorbeeld

De discipelen zien Jezus bidden (Luk.11:1) en verlangen dat ook. Ze vragen dan: Heer, leer ons bidden. Uit het antwoord blijkt dat de vraag niet zozeer is: hoe moeten we bidden, maar wat moeten we bidden. In het gebed dat Jezus hen vervolgens leert, geeft hij de kern aan waarom het gaat in het leven met God. Wie dit gebed bidt, diens dagelijks leven wordt er door bepaald. Het gaat er niet primair om het dagelijks op te zeggen, maar wel dat we dit gebed vanuit ons hart bidden.
Het "Onze Vader" is niet alleen een gebed, het is ook een belijdenis en een leefregel.

2. De eer van God op de eerste plaats.

Vader, Uw naam worde geheiligd, Uw Koninkrijk kome. Zijn naam heiligen wil zeggen dat we Hem de eer en erkenning geven die Hem toekomt. De eer van God komt op de eerste plaats in het leven van een christen. Er is een voortdurend verlangen tot eer van Hem te leven. Meer dan een verlangen is het niet, want het eigenlijke werk, het eren van Zijn naam doet hij zelf: Uw naam wórde geheiligd, d.w.z. door ons heen.

Laat Uw Koninkrijk komen, d.w.z. laat Uw heilsplan doorgang vinden, laat Uw plan werkelijkheid worden. Niet mijn plannen, maar Uw wil. Niet mijn wil is belangrijk, maar laat Uw heerschappij doorbreken in deze wereld. U hebt als Schepper van alle dingen het beste overzicht en U beoogt een heilzame en vredige toekomst voor alles en iedereen op aarde. Als u mij wilt gebruiken, als U door mij heen wilt werken, hier ben ik.

3. Genoeg is genoeg

Geef ons elke dag het nodige brood. Tevreden zijn met dagelijks brood en een dak boven je hoofd (1Tim.6:8). Omdat ik meer heb dan dat, ben ik erg dankbaar en ben ik bereid met anderen te delen. "Want wie rijk willen zijn, vallen ... in vele dwaze en schadelijke begeerten, die de mensen doen wegzinken in verderf en ondergang." (1Tim.6:9)

Alleen al in Afrika zijn 34 landen waarin 65% van de mensen onder de armoedegrens leeft, d.w.z. minder dan 68 Eurocent per dag te besteden heeft. In Nederland besteedt men gemiddeld € 40,- per persoon per dag! De afgelopen 25 jaar is het aantal mensen dat met minder dan 1 Euro per dag moet rondkomen verdubbeld tot 307 miljoen mensen (20% van de wereldbevolking).

4. Bereidheid om te vergeven

Vergeef ons onze zonden want ook wij vergeven een ieder die ons iets schuldig is. Zonden staan tussen ons en God in, maar ook tussen mensen onderling. Waar zonde is verdwijnt de herstellende werking van de Geest van God. Waar zonde is ontstaat een blokkade tussen God en mens, maar ook verwijdering tussen mensen onderling. Wij vergeven een ander die daarom vraagt, proberen open relaties van vertrouwen te hebben onder elkaar en we bidden de Vader of Hij ons wil vergeven. Want wij zijn niet volmaakt en hebben dagelijkse vergeving van zonden nodig. Zo houden we de relatie met onze Schepper open en kunnen wij door Hem gebruikt worden in het volbrengen van Zijn plan.

5. Eigen zwakheid en nietigheid toegeven

Leid ons niet in verzoeking, maar bewaar ons voor de boze. Bewaar ons voor een situatie waarin we niet meer bestand zijn tegen de verleidingen die ons treffen, waardoor wij ten val komen. Vader, houd mij vast, want ik ben een zwak mens. Wie zich volmaakt en sterk voordoet en denkt dat hij het aardig goed doet, kent zichzelf slecht en belemmert het werk dat de Geest van God in en door hem wil doen.

Wij verlangen naar een wereld van vrijheid en vrede, een wereld waarin iedereen zijn Schepper eert, een wereld waarin men genoegen neemt met genoeg, men elkaar vergeeft en liefheeft. We geloven dat deze ook zeker zal aanbreken als de messias Jezus zal terugkeren naar de aarde om zijn Rijk van vrede hier te vestigen. Maar het is niet zo dat we daar lijdzaam op wachten.

Een ieder die een relatie heeft met Jezus Christus en het Onze Vader bidt, leeft nu al volgens de normen van de nieuwe wereld die straks komt.
En zo planten wij hier en nu al proeftuinen met prachtige aanplant, bouwen herbergen waar men warmte en gezelligheid vindt, leggen oases van rust aan en stichten EHBO posten voor verwonde pelgrims, ofwel: vormen christelijke gemeenschappen.
Probleem of bouwsteen? Lijkt me duidelijk.